Het energiesysteem in heel Europa wordt momenteel grondig onder de loep genomen. Nu de transitie naar hernieuwbare energie versnelt, komt het elektriciteitsnet steeds meer onder druk te staan door beperkingen zoals netcongestie.

De ruggengraat van het Belgische elektriciteitsnet mag gerust veerkrachtig genoemd worden. Dat is te danken aan het vroegere marktontwerp en forse investeringen in een sterke, gecentraliseerde infrastructuur, vooral rond kernenergie. Jarenlang bleef België hierdoor gespaard van de ernstige knelpunten die we in buurlanden zoals Nederland zien. Maar ondanks die stevige fundering, worden de eerste tekenen van spanning nu ook zichtbaar op het Vlaamse deel van het net.

Zoals Maarten Vyncke, onze Sales Development Lead in België, het verwoordt:

We worden nu geconfronteerd met precies dezelfde uitdagingen die we in Nederland hebben zien ontstaan, alleen een paar jaar later. Het grote voordeel is dat we van hun ervaringen kunnen leren.

In dit artikel verkennen we hoe netcongestie er in België uitziet, welke invloed dit op jouw projecten kan hebben en welke tools je kunt inzetten om op deze nieuwe beperkingen in te spelen.

De opkomende netbeperkingen in België begrijpen

Netcongestie ontstaat wanneer de vraag naar of het aanbod van elektriciteit in een lokaal gebied de capaciteit van de netinfrastructuur (kabels en transformatoren) verzadigt; het wordt vaak omschreven als een “file” op het elektriciteitsnet. Dit wordt voornamelijk gedreven door twee factoren:

• Groeiende vraag door elektrificatie: De toenemende adoptie van elektrische voertuigen, warmtepompen en grote industriële belastingen (zoals snellaad-hubs en batterijparken) zorgt voor een aanzienlijke verhoging van de piekconsumptie.
• Decentrale opwek: Periodes van hoge zonneproductie kunnen het lokale verbruik overstijgen, waardoor ongebruikte energie terug het net op wordt geduwd (dat daar oorspronkelijk niet voor ontworpen was).

Dit probleem is een lokaal fenomeen en concentreert zich momenteel op de raakvlakken tussen het transmissienetBekijk de capaciteitskaart van Elia. (beheerd door Elia) en het distributienetBekijk de capaciteitskaart van Fluvius. in Vlaanderen (beheerd door Fluvius).

Recente data toont aan dat 16 van de 235 transformatorstations in VlaanderenBron: Questions about grid congestion and the impact on connections in Flanders. Elia. momenteel te maken hebben met congestie. Daarnaast naderen verschillende hoogspanningslijnen hun verzadigingspunt. Omdat deze lijnen meerdere koppelpunten voeden, hebben beperkingen hier een rimpeleffect op bredere gebieden. Op deze specifieke locaties kunnen netbeheerders geen extra bedrijfsaansluitingen meer toelaten op de ‘traditionele’ manier.

Gevolgen voor nieuwe en uitbreidende energieprojecten

Ontwikkel je een zonnepark, een windpark of een industriële site met een aansluitingscapaciteit groter dan 1 MVA (1000 kVA) in deze zones? Dan kun je te maken krijgen met directe gevolgen:

Vertraging of weigering van aansluiting:

Onmiddellijke toegang tot de volledig aangevraagde capaciteit is wellicht niet mogelijk. Je projecten kunnen op een wachtlijst worden geplaatst totdat netverzwaringen (die jaren kunnen duren) zijn voltooid.

Flexibele aansluitingscontracten:

Netbeheerders verschuiven van gegarandeerde vaste capaciteit naar flexibele toegang. Aansluitingsrechten worden voorwaardelijk:Let op: Hoewel dit principe al bestaat op het Elia-hoogspanningsnet (110 kV+), wordt het regelgevend kader om dit toe te passen op het Vlaamse distributienet (Fluvius) en het lokale transmissienet (30-70 kV) nog gefinaliseerd door de Vlaamse overheid. je kunt het net meestal gebruiken, maar de DSO kan je capaciteit tijdens piekmomenten inperken (curtailment).

Fall-back Flex (de tussenoplossing):

Totdat het kader voor flexibele aansluitingen formeel is goedgekeurd, heeft Fluvius het product 'Fall-back Flex'Bron: Vlaamse regulator keurt flexibiliteitsproduct Fluvius goed. Edwin van Gastel. Solar Magazine. (2025, May 26). geïntroduceerd. Dit mechanisme stelt projecten in congestiezones in staat om hun gevraagde capaciteit te verkrijgen in ruil voor het leveren van een vooraf gedefinieerd niveau van flexibiliteit.

Hoe het werkt: Wanneer een knelpunt wordt geïdentificeerd, publiceert Fluvius een “zone fiche” waarin de behoefte aan flexibiliteit wordt gedetailleerd. Marktpartijen (Flexibility Service Providers) kunnen vervolgens hun flexibiliteit aanbieden via een biedformulier. Dit maakt het voor nieuwe projecten mogelijk om aan te sluiten zonder te wachten op fysieke netverzwaringen. Fall-back Flex is tijdelijk en zal verdwijnen zodra de nieuwe contractmodellen of net upgrades zijn voltooid.

Verplichte aanstuurbaarheid (Telecontrole):

Om deze flexibiliteit te faciliteren, vereist Fluvius de technische mogelijkheid om op afstand in te grijpen en de vermogensoutput van jouw asset terug te schroeven.

Telecontrole: de regelgevende en technische vereiste

Voor elke nieuwe of gewijzigde netaansluiting met een capaciteit van 1 MVA of meer, vereist Fluvius een systeem voor “precisieregeling”. Dit mandaat, bekend als Telecontrole, stelt de netbeheerder in staat om het actieve vermogen dat in het net wordt geïnjecteerd of eruit wordt verbruikt, op afstand te monitoren en te sturen.

De vereiste technische opstelling

De architectuur van Telecontrole ziet er als volgt uit:

1. De Telecontrolekast (TCK): Fluvius installeert een kast op jouw locatie met daarin hun eigen Remote Terminal Unit (RTU) en een beveiligde modem. Deze apparatuur communiceert direct met het SCADA-systeem van de netbeheerder.

2. De Klant RTU (Customer RTU): Jij, als eigenaar van de asset, moet zorgen voor een controller die jouw energie-assets verbindt met de TCK van Fluvius.

De TCK verstuurt een enkel setpoint voor de hele site (bijvoorbeeld: “beperk export tot 500 kW”). Jouw systeem moet dit signaal interpreteren en de beperking binnen enkele seconden verdelen over je omvormers, batterijen of turbines. De communicatie tussen de TCK en jouw controller moet verlopen via een afgeschermde Ethernet-verbinding die gebruikmaakt van het IEC 60870-5-104 protocol.

Maarten merkt op:

Telecontrole is niet uniek voor België. We hebben met vergelijkbare systemen gewerkt in Nederland, Griekenland en Denemarken… ze komen allemaal voort uit hetzelfde Europese RfG-kader. De Teleport is ontworpen om zich aan al deze variaties aan te passen.

Hoe de Teleport Gateway asset owners helpt slagen in een verzadigd net

Hoewel een deel van ons team trots Belgisch is, heeft Withthegrid zijn expertise eerst opgebouwd in Nederland, dat al jaren kampt met netcongestie. We kennen dit probleem door en door.

Daarom hebben we de Teleport Gateway ontwikkeld als een merkonafhankelijke en lokale EMS-laag. Hiermee helpen we asset owners en projectontwikkelaars om netbeperkingen te sturen en de waarde van hernieuwbare energieprojecten te maximaliseren.

Dit is hoe jij hiervan kunt profiteren:

1. Gegarandeerde compliance (Telecontrole)

De Teleport Gateway voldoet aan de Telecontrole-eisen die door Fluvius zijn gesteld. Hij verbindt direct met de kast van de DSO via het vereiste IEC 60870-5-104 protocol.

2. Waarde maximaliseren onder flexibele verbindingen

Als je een flexibele aansluitingsovereenkomst tekent, heb je een systeem nodig dat garandeert dat je strikt binnen de dynamische limieten van de DSO blijft. De ‘Grid Guard’-functie van de Teleport monitort je aansluitpunt in real-time. Als de DSO je exportcapaciteit beperkt, past de Teleport automatisch curtailment toe op je omvormers of laadt hij je batterijen op. Zo voorkom je dat je jouw contract schendt of dat de hoofdschakelaar uitschakelt.

3. Inkomsten uit flexibiliteit ontsluiten

Door je assets met de cloud te verbinden via de Teleport, kun je deelnemen aan flexibiliteitsmarkten (zoals FCR en aFRR) via jouw favoriete handelaar. De Teleport stelt je in staat om inkomstenstromen te stapelen: prioriteit geven aan de veiligheidssignalen van de DSO wanneer dat nodig is, maar je handelaar toelaten om capaciteit te verhandelen op de energiemarkten wanneer het net dat toelaat.

4. Secure by design

Aansturing op afstand vereist vertrouwen. De Teleport Gateway is gebouwd op een “security-first” architectuur om het risico op cyberdreigingen te minimaliseren.

• Gecertificeerde beveiliging: Onze organisatie is ISO 27001 gecertificeerd en de Teleport voldoet aan de nieuwe RED3.3 en NIS2 vereisten.
• Alleen uitgaande verbindingen: De Teleport initieert alle communicatie vanuit jouw netwerk naar onze cloud.
• Encryptie & authenticatie: Alle data wordt tijdens transport versleuteld via HTTPS. Bovendien authenticeert elk afzonderlijk Teleport-apparaat zichzelf met een uniek certificaat, wat ongeautoriseerde toegang voorkomt.

5. Een team tot je dienst

Technologie is slechts zo goed als de ondersteuning erachter. Daarom geven wij prioriteit aan operationele excellentie.
• Toegewijde support: We hebben een supportteam van 10 personen dat jouw systemen actief monitort.
• Vlotte inbedrijfstelling: We voeren een ‘remote Site Acceptance Test’ (SAT) uit om de volledige communicatieketen te valideren voordat je live gaat. Dit voorkomt kostbare vertragingen tijdens de officiële inspectie door Fluvius.
• Toekomstbestendig: Moet je een nieuw merk batterij of omvormer aansluiten? Wij voegen nieuwe asset-integraties toe binnen 2 weken.
• Betrouwbaarheid: We bieden 24/7 support en transparante uptime-rapportages,Bekijk de live statuspagina en het maandelijkse rapport. zodat je met een gerust hart weet dat je assets verbonden blijven.